MIRA Volkssterrenwacht MIRA vzw

Het seizoen van de lichtende nachtwolken is duidelijk weer aangebroken. Al enkele dagen waren er her en der waarnemingen, waaronder zelfs een paar vanuit Vlaanderen (tussen de wolken door), maar op de avond van vrijdag 15 juni kregen we eindelijk nog eens een kraakheldere hemel. En jawel: zowat de volledige noordwestelijke skyline was gevuld met de fijne slierten van deze "NLC's" (NoctiLucent Clouds ofte Lichtende Nachtwolken).
Meer opnames hiervan (en van de voorgaande jaren) zijn te zien op de site van de auteur.

NLC's zijn ragfijne wolken op extreem grote hoogte: terwijl "gewone" wolken op maximaal 10-15km zitten, hangen deze op meer dan 80 km (dus al bijna buiten de dampkring). Ze zijn typisch enkel zichtbaar in de zomermaanden (begin juni tot midden juli), op gematigde tot hoge noorderbreedtes. En dat typisch in de schemering: 's avonds tussen pakweg 23h-23h30 en 0h-0h30, en 's morgen ook weer tussen pakweg 3h en 4h. Want in die periode zitten wij hier al redelijk donker, maar worden die wolken op grote hoogte nog volop beschenen door de Zon. Tussen die twee tijdstippen in zit de Zon dan weer te laag om zelfs deze superhoge wolken nog te verlichten.

Lichtende nachtwolken 15 juni 2007
Op de foto is trouwens mooi het onderscheid te zien: de "gewone" wolken steken af als donkere vlekken tegen de heldere hemelachtergrond, de NLC's zijn juist nog helderder dan die achtergrond.

Opvallend is ook dat ze 's avonds in het noordwesten te zien zijn, terwijl u 's morgen juist naar het noordoosten moet kijken. Logisch natuurlijk: ze weerspiegelen hiermee de wijzigende positie van de Zon (onder de horizon) in de loop van de nacht.

Hele intrigerend is het feit dat deze NLC's tegenwoordig veel vaker worden waargenomen dan pakweg 10-20 jaar terug, terwijl de allereerste gekende waarnemingen slechts dateren van 1885 (kort na de enorme vulkaanuitbarsting van de Krakatau overigens). De laatste paar jaar daarentegen hebben we ze vanuit België elke zomer wel een paar keer te zien gekregen. Zijn we betere/aandachtiger waarnemers geworden, of is ook dit een indicatie van veranderingen in de atmosfeer? De toekomst zal het wellicht uitwijzen, zeker nu er sinds kort een satelliet gelanceerd werd voor de studie ervan (AIM).

Kijk voor meer info en beeldjes op de gerenommeerde Spaceweather-site.
En Didier Van Hellemont van onze collega's bij Urania maakte een fraaie animatie waarop duidelijk te zien is hoe het fenomeen evolueert (over een periode van 3,5 minuten).